Czym jest twórcze myślenie i kto może być twórcą?
Albert Einstein powiedział niegdyś: „Szaleństwem jest robić wciąż to samo i oczekiwać różnych rezultatów”, co sugeruje konieczność wprowadzania zmian w wykonywane zadania, by móc tworzyć nowe i wartościowe projekty. Twórczość czy kreatywność definiowane są w różnorodny sposób, w zależności od dyscypliny i wytworów, do jakich ma doprowadzić proces twórczy.
Z psychologicznego punktu widzenia, twórczość to zdolność osoby do wymyślania produktów nowych i wartościowych, a więc takich, które charakteryzuje pewnego rodzaju oryginalność, unikatowość, ale jednocześnie użyteczność. Twórczym produktem mogą być np. odkrycia naukowe, dzieła sztuki, tj. spektakle teatralne, obrazy, utwory muzyczne itp., a także przedmioty codziennego użytku czy akcje charytatywne, które są wpisane w działalność społeczną (zob. Nęcka, 2012).
W związku z powyższym twórczość może dotyczyć każdej osoby, która tworzy coś nietypowego i zarazem wartościowego.
Jakie są zalety rozwijania twórczego myślenia?
Wydaje się, że niezależnie od branży, w której powstają wytwory ludzkiego umysłu, każdemu szefowi zależy na tym, by jego firma przynosiła zyski wynikające z satysfakcji klientów czy odbiorców. Powtarzalność schematów może doprowadzać do znudzenia zarówno pracowników proponujących dane rozwiązania, jak i konsumentów. Istotna jest zatem umiejętność twórczego myślenia, która pozwala na generowanie niestandardowych rozwiązań. Z jednej strony trening twórczości pozwala na rozwiązywanie konkretnych zadań za pomocą adekwatnych metod i reguł, czyli np. burzy mózgów jako metody prowadzącej do wygenerowania jak największej liczby pomysłów lub analizy morfologicznej umożliwiającej poszukiwanie pomysłów poprzez przypadkowe zestawienie ze sobą wyróżnionych cech danego obiektu. Analiza morfologiczna prowadzi zatem do stworzenia nowego i oryginalnego produktu. Z drugiej strony trening twórczości rozwija zdolności jednostek i grup projektowych, co przekłada się także na integrację zespołu i wytwarzanie pozytywnej atmosfery, która sprzyja produktywności i zwiększaniu poziomu motywacji (zob. Nęcka i in., 2019).
Jaki jest związek pomiędzy twórczym myśleniem a wprowadzaniem zmiany strategii działania?
Twórcze myślenie prowadzi do rozwoju osoby, grupy oraz wytwarzania nowych i wartościowych pomysłów, a w rezultacie zmiany strategii działania. Istotną zdolnością pozwalającą na wprowadzenie innego sposobu myślenia jest giętkość poznawcza, bo przejawia się w skutecznym reagowaniu na zmieniające się warunki, umożliwia adaptację do nowych sytuacji lub wybór odpowiednich strategii poznawczych (por. m.in. Martin i Rubin, 1995; Önen i Koçak, 2015 Cañas i in., 2003). Zadania z obszaru twórczego myślenia pozwalają na pomiar giętkości (por. Ionescu, 2012), a zatem trening twórczości może przyczynić się do rozwoju giętkości, czyli zdolności zmiany strategii działania, jeśli wcześniejsza okazuje się nieskuteczna. Wyniki badania nad zarządzaniem zmianą (zob. Rubin i in., 2019) wskazują m.in. na to, że skuteczność wdrażania zmian w branży IT jest na poziomie 19%, a dla sektora usług wynosi ona 18%, co może sugerować konieczność rozwijania zdolności poznawczych, które sprzyjają wprowadzaniu zmian.
Literatura
Cañas, J. J., Quesada, J. F., Antoli, A., Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482–501.
Martin, M. M., Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76(2), 623–626.
Nęcka, E. (2012). Psychologia twórczości. GWP
Nęcka, E., Gruszka, A., Orzechowski, J., Szymura, B. (2019). Trening twórczości. Smak Słowa
Önen, A. S., Koçak, C. (2015). The effect of cognitive flexibility on higher school students’ study strategies. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 191, 2346–2350.
Rubin, J., Grabowski, W., Naumiuk, M. (2019). Zwinnologia. Innowacyjne podejście do zarządzania zmianą. 55 praktycznych narzędzi Agile. Mt biznes
